Mausollos ve Phaselisliler Arasındaki Antlaşma

Bilgi

Materyal: Mermerden bir tablet.
Buluntu Yeri: Attaleia’da Consul Dionysios Vitalis’in evinde, merdivene gömülmüş olarak bulunmuştur.
Orijinal Lokalizasyonu: Bilinmiyor
Son Kayıt Yeri:  Berlin Pergamon Müzesi
Ölçüler: Yükseklik: 0,31 m; genişlik: 0,33 m; harf yüksekliği: 0,013 m.
Metin: Tek Yüzde/Ön Yüzde/İki Tarafında/Yan Tarafında/Alınlıkta
Tarih: İ.Ö. 367-353.
Kopyalayan:
Kopyalama Tarihi:
Edisyon: Hirschfeld 1874, 716; Bezzenberger, Beiträge der zu Kunde der idg., Sprache 5, 1880, s. 337; SGDI I nr. 1269; Judeich, Kleinasiatische Studien, s. 256, nr. 1; Wilhelm, Mausollos, s. 149-162; SGDI III nr. 4259; E. Nachmanson, Historische griechische Inschriften bis auf Alexander den Grossen, Berlin 1913, nr. 31; TAM II 1183; StV II 260; Brodersen-Günther-Schmitt 1996, s. 15 vd. nr. 218.
Bibliografya: Yrd. Doç. Dr. Nihal TÜNER ÖNEN tarafından yayına hazırlanmaktadır.

Metin

[- – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – — – – – – – – – ]

[ὅρκους δὲ δόντον τοῖς πρέσβεσι τοῖς Φασηλιτᾶν Μαύσσωλ]-
[λος καὶ Ἀρτεμισία ὀμόσ]αντες Δία καὶ Ἅλιον καὶ Γᾶν καὶ
[βασιλέως Τύχαν ἦ μὰν ἐμμε]νεῖν τοῖς ὡμολογημένοις ποτὶ
[Φασηλίτας ἀδόλως καὶ ἀ]βλαβέως· ὀμόσαντον δὲ καὶ Φα-
[σηλιτᾶν οὕστινάς κα Μ]αύσσωλλος γράψηται κατὰ τα[ὐ]-.
[τὰ ἐμμενεῖν τοῖς ὡμολογ]ημένοις ἐξαιρῶντες τὸ βασι[λέ]-
[ως Τύχαν, ἐκτίνοντον δὲ κ]αταδίκας Μαύσσωλλος Φασηλί-
[ταις καὶ Μαυσσώλλωι Φασηλ]ιτᾶν, εἴ τινες ὀφείλοντι ἐμ μησὶ
[τρισὶν καθ᾽ ὅ τι προγέγρ]α[π]ται. τῶν δὲ ἔμπροσθε συν-
[βολαίων πρὶν δι᾽ ὁρκωμο]σιᾶν κατα<λα>φθήμειν, δίκας
[δόμειν Μαύσσωλλον Φασ]ηλίταις καὶ Φασηλίτας Μαυσ-
[σώλλωι, καθ᾽ ὅ κα Φασηλῖτα]ι καὶ Μαύσσωλλος ὁμολογήσων[τι].

Çeviri

Mausollos ve Artemisia Phaselis’lilerin elçilerine Zeus, Helios Ge ve (Pers) İmparatoru’nun Tyche’si üzerine ant içerek gerçekten Phaselis’lilerle yapılan antlaşmalara yalansız ve yanlış yapmadan bağlı kalacaklarına dair yemin etmelidirler. Phaselis’lilerin elçileri de Mausollos’un yazılı olarak tespit edeceği kişilere, kralın Tychesi’ni göndererek, buna müteakiben aynı şekilde antlaşmalara bağlı kalacaklarına dair yemin etmelidirler, Mausollos Phaselis’lilere, Phaselis’lilerden olanlar da Mausollos’a borcunu ödemelidir, borçlu olanlar yukarıda belirtildiği gibi üç ay içinde (ödemelidirler). Ant içerek taahhüt altına alınmasından önce, Mausollos ve Phaselis’lilerin üzerinde uzlaşmaya vardıkları önceki antlaşmaların borçlarını da Mausollos Phaselis’lilere, Phaselis’liler de Mausollos’a ödemelidirler.

 

Yorum

İ.Ö. 367-360 yılları arasında süren Satrap Ayaklanması sırasında Phaselis daima Pers taraftarı bir tutum izlemiştir. Phaselis’in Pers tarafında yer alması ve Perikle Lykia’sının hemen sınırında konumlanması, Mausollos’un Phaselis ile böylesi bir antlaşma yapmasında etkili olmuştur. Dolayısıyla bu antlaşma için en uygun tarih de Satrap Ayaklanması’ndan sonraki dönemdir. Yazıtın metninden Phaselis kenti ile Mausollos arasında eşit şartlarda düzenlenmiş bir antlaşmanın söz konusu olduğu anlaşılmaktadır. Pers Krallığı Satrap Ayaklanması’ndan sonra yaptığı hizmetlerin karşılığı olarak tüm Lykia’nın kontrolünü Mausollos’a bırakmıştır. Ama Phaselis bu dönemde de özgür bir kent olarak varlığını sürdürmüş ve Mausollos ile eşit şartlarda ilişklilerini devam ettirmiştir .

Str. 1 Buradaki elçilerden biri ünlü tragedia şairi Theodektes olabilir. Hornblower aktörlerin peripatetik yaşam stilleri ve tiyatral yetenekleri dolayısıyla böylesi işler için uygun kişilikler olduğunu düşünür1. Theodektes’in yaşam dönemi de tam olarak Satrap Ayaklanması ve Lykia’daki Mausollos egemenliği sıralarına denk düşmektedir2.
Str. 1 Tanrı Ἅλιος ve tanrıça Γᾶ Dor diyalektinde verilmiştir3. Burada geçen tanrı adları Phaselis’te tapınım gören tanrılar hakkında bilgi vermektedir.
Str. 1 Φασηλιτᾶν = Φασηλιτῶν Dor diyalekti4
Str. 2 Ἄρεα καὶ Ἀθηνᾶν5.
Str. 3 [θεοὺς βασιλείους], Nachmanson; [τύχην Βασιλέως] Wilhelm.
Str. 6 βασι[λέως ὅρκιον] Nachmanson.
Str. 9 πρὶν ὁρκωμο]σίαν ya da τὰν ὁρκωμο]σίαν, Wilhelm; Nachmanson. καταληφ­θήμειν olarak okunan infinitivus haldeki καταλαφθήμειν Dor diyalektinde verilmiştir6.

  1. Hornblower 1982, 221.
  2. Theodektes hakkında detaylı bilgi için bk. Tüner-Önen 2013.
  3. Krş. Bechtel 1923, 646 vd.; Gelder 1900, 66; Buck 1955, 37
  4. α’nın ω yerine kullanımı için bkz. Buck 1955, 43
  5. Ziebarth 1892, 22
  6. Krş. Bechtel 1923, 646 vd; Gelder 1900, 66