İskender Phaselis’te Kalır ve Oradan Pamphylia’ya Geçer (İ.Ö. 334)

Plut. Alex. 17. 1 – 8

οὗτος ὁ ἀγὼν μεγάλην εὐθὺς ἐποίησε τῶν πραγμάτων μεταβολὴν πρὸς Ἀλέξανδρον, ὥστε καὶ Σάρδεις, τὸ πρόσχημα τῆς ἐπὶ θαλάσσῃ τῶν βαρβάρων ἡγεμονίας, παραλαβεῖν καὶ τἆλλα προστίθεσθαι. μόνη δὲ Ἁλικαρνασσὸς ἀντέστη καὶ Μίλητος, ἃς ἑλὼν κατὰ κράτος καὶ τὰ περὶ αὐτὰς πάντα χειρωσάμενος ἀμφίβολος ἦν πρὸς τὰ λοιπὰ τῇ γνώμῃ, [2] καὶ πολλάκις μὲν ἔσπευδε Δαρείῳ συμπεσὼν ἀποκινδυνεῦσαι περὶ τῶν ὅλων, πολλάκις δὲ τοῖς ἐπὶ θαλάσσῃ πράγμασι καὶ χρήμασι διενοεῖτο πρῶτον οἷον ἐνασκήσας καὶ ῥώσας αὑτόν οὕτως ἀναβαίνειν ἐπ᾽ [p. 270] ἐκεῖνον. ἔστι δὲ τῆς Λυκίας κρήνη περὶ τὴν Ξανθίων πόλιν, ἧς τότε λέγουσιν αὐτομάτως περιτραπείσης καὶ ὑπερβαλούσης ἐκ βυθοῦ δέλτον ἐκπεσεῖν χαλκῆν τύπους ἔχουσαν ἀρχαίων γραμμάτων, ἐν οἷς ἐδηλοῦτο παύσεσθαι 1 τὴν Περσῶν ἀρχὴν ὑπὸ Ἑλλήνων καταλυθεῖσαν. [3] τούτοις ἐπαρθείς ἠπείγετο τὴν παραλίαν ἀνακαθήρασθαι μέχρι τῆς Φοινίκης καὶ Κιλικίας, ἡ δὲ τῆς Παμφυλίας παραδρομὴ πολλοῖς γέγονε τῶν ἱστορικῶν ὑπόθεσις γραφικὴ πρὸς ἔκπληξιν καὶ ὄγκον, ὡς θείᾳ τινὶ τύχῃ παραχωρήσασαν Ἀλεξάνδρῳ τὴν θάλασσαν, ἄλλως ἀεὶ τραχεῖαν ἐκ πελάγους προσφερομένην, σπανίως δέ ποτε λεπτοὺς καὶ προσεχεῖς ὑπὸ τὰ κρημνώδη καὶ παρερρωγότα τῆς ὀρεινῆς πάγους διακαλύπτουσαν. [4] δηλοῖ δὲ καὶ Μένανδρος ἐν κωμῳδίᾳ παίζων πρὸς τὸ παράδοξον

ὡς Ἀλεξανδρῶδες ἤδη τοῦτο: κἂν ζητῶ τινα,
αὐτόματος οὗτος παρέσται: κἂν διελθεῖν δηλαδή
διὰ θαλάσσης δέῃ τόπον τιν᾽, οὗτος ἔσται μοι βατός.

αὐτὸς δὲ Ἀλέξανδρος ἐν ταῖς ἐπιστολαῖς οὐδὲν τοιοῦτον τερατευσάμενος ὁδοποιῆσαί φησι τὴν λεγομένην Κλίμακα καὶ διελθεῖν ὁρμήσας ἐκ Φασηλίδος. [5] διὸ καὶ πλείονας ἡμέρας ἐν τῇ πόλει διέτριψεν.

Bu çarpışma Aleksandros için, barbarların deniz kıyısındaki egemenlik bölgesi olan Sardeis’in ele geçirilmesini sağlayacak ani bir değişime yol açtı. Sadece, Aleksandros’un güç kullanarak ele geçirdiği Halikarnassos ve Miletos ona karşı geldi. Aleksandros’unsa, bunların etrafındaki her yeri ele geçirince kafasında bir çelişki doğdu: bir taraftan Dareios’la bütün kozlarını paylaşacağı tehlikeli bir savaşa girişmeye can atarken; öte yanda da önce deniz kıyısındaki işler üzerinde durmayı ve buradaki durumunu güçlendirdikten sonra onun üzerine yürümeyi düşünüyordu. Lykia’da, Ksanthos’luların kentinin yakınında, doğal bir biçimde taşıp kabarınca derinlerinden, çözüldüklerinde, Pers hakimiyetine Yunanlar tarafından son verileceğinin ortaya çıktığı ve çok eski harflere sahip bronz bir tableti kıyıya fırlattığını söyledikleri bir kaynak vardır. Aleksandros bundan cesaret alarak, Phoinike’den Kilikia’ya kadar bütün sahil kesiminin temizlenmesi için yola koyuldu. Pamphylia’ya geçişi ise tarihçilerin bir çoğu için, sanki deniz tanrısal bir talihle Aleksandros’a yol vermiş gibi, hayret uyandırıcı ve abartılı hikayelere konu olmuştur. Nitekim, (bu geçiş esnasının) dışında her zaman sert dalgalar kıyıyı basıyor ve nadir olarak, deniz kenarında uzanan çökmüş engebelerin altında dar ve yankılı kayaları açığa çıkarıyordu. Menandros bir komedyasında, inanılması güç böylesi bir hikaye ile alay ederek (durumu) şöyle açıklar:

Aleksandrosvari bu iş şöyledir: Birini arasam,
hemen emrime amadedir; denizden geçerek
bir yere çıkmam gerekse, burası bana geçilebilirdir.

Aleksandros’sa mektuplarında böylesi mucizevi bir şeyden bahsetmez, aksine Klimaks olarak adlandırılan yolu yaptığını ve Phaselis’ten yola koyularak buraya ulaştığını söyler. Bir çok gün boyunca bu kentte kalır